بسم الله الرحمن الرحیم

 

روایات روزه را عرض می کردیم؛ « صیام القلب عن الفکر فی الاثام افضل من صیام البطن عن الطعام[1] »؛ اینکه قلبمان را از فکر گناه باز بداریم، خیلی بالاتر است از این که انسان شکممان را از غذا حفظ کنیم. فکر در گناه ریشه ی همه گرفتاری های ماست، ریشه ی گناهان اعضاء و جوارح ما این فکر[گناه] است، اگر فکر درست بشود، ظاهر هم درست می شود، اعضاء و جوارح ظاهری ما تابع قلب ماست، تابع فکر ماست. لذا می فرماید: مهم تر از روزه شکم ، روزه قلب است که انسان فکر در گناه نکند. البته این که فکر در گناه نکند مقدمه است، هدف نیست، اصولا خودسازی چه نسبت به قلب چه نسبت به روح چه نسبت به سِرّ چه نسبت به مراتب باطنی دیگر، یک مرتبه اش تَرک است، یک مرتبه ی دیگرش وصل و اثبات است؛ ترک را باید داشته باشیم تا به وصل و باطن بپردازیم. اینکه می بینیم اسماء و صفاتی که ذکر می کنیم در قلبمان اثر نمی گذارد برای این است که تفکر ما درگناه زیاد است، فکر ما مشغول به دنیاست، فکر ما مشغول به گناه است به همین خاطر ما قدرت نداریم و نمی توانیم به اسماء و صفات خداوند برسیم، برای ما سخت است. اینکه می فرماید: قَلبُ المومن حَرَم الله[2]، به شرطی است که ما سوی الله در این قلب جای نگرفته باشد. امیرالمؤمنین(ع) می فرمایند :  « صَومُ النَّفسِ عَن لَذّاتِ الدُّنیا أنفَعُ الصِّیامِ[3] »؛ سودمندترین روزه ها، نگهداشتن نَفس از لذّت‏هاى دنیاست  ؛ امیرالمؤمنین(ع) ریشه ها را خوب بیان فرمودند؛ چقدر این روزه چیز خوبی است. به ما می گویند این حرفها برای صوفی هاست، بخور، بخواب دینت را هم داشته باش؛ نه خیر نمی شود بخوری و بخوابی، دینت را هم داشته باشی، محال است. این ها صوفی گری نیست، عرفان بازی هم نیست، حضرت فرمودند خودت را باید از لذات دنیا محروم کنی، ؛ برای ما سخت است، چون عادت کردیم به لذات دنیایی و نفسمان را عادت دادهل ا یم که هرچه می خواهد بدهیم، برای همین هم حلاوت و شیرینی وصل به باطن را درک نمی کنیم و چون درک نمی کنیم، نمی توانیم این ها را ترک کنیم. بالاخره انسان باید به یک چیزی مشغول باشد، چاره ای نیست. در روایتی از امام حسین(ع) دارد که « اِنَّ الْحَیاةَ عَقیدَةٌ وَ الجِهادٌ »؛ حیات یعنی داشتن یك عقیده و در راه آن عقیده جهاد كردن؛ باید این لذات را کم کم قیچی کرد. شروع باید کرد که لذات نفس را کم کم قیچی کنیم، کَمَش کنیم و لو یک لقمه را زمین بگذاریم، بالاتر است از یک سال عبادت، بخاطر اینکه به خدا متصل شوی؛ این تَرک خیلی چیز خوبی است. می فرماید: پرسود ترین لذت ها در تَرک است؛ اگر لذت ترک لذت بدانی/ دگر شهوت نفس، لذت نخوانی[4]. این شب ها مثلا شما چهار ساعت می خوابید، کم کم این را به سه ساعت و نیم برسانید، گاهی یک ربع کم کنید، همان یک ربع هم غنیمت است. باز آن چند ساعتی که می خوابید را هم بیداری کنید، یعنی قبلش قرآن و ذکر و نمازی انجام دهید که بیست و چهار ساعت بیدار باشید. امیرالمؤمنین(ع) می فرمایند: این نفس به عکس ظرف های دیگر است؛ همه ظرف ها را داخلش چیزی بریزی گنجایش وظرفیت آن کم می شود، ولی نفس را هرچه بریزی وسعتش زیاد می شود. لذا نترسید از اینکه خسته شوید. فکر را هر جور بچرخانی همانطور می شود؛ اگر بترسی که مثلا زده می شوم بهتر است انجام ندهی، ولی اگر شجاعت داشته باشی زندگی معنا ندارد، عشق است، واردت می کنند در مسیر. لذا می فرماید: انا عند ظن عبدي المؤمن[5]؛ من نزد حُسن ظن بنده ی مؤمنم هستم، اگر به من ظن خوب داشته باشد تمام است کار؛ شما اگر به خدا ظن خوب داشته باشید همه چیز به شما می‌

دهند. اگر کسی یقین به خدا داشته باشد، یقین داشته باشد به وجه الله همه چیز میگیرد: هرکه دلارام دید از دلش آرام رفت / چشم ندارد خلاص هرکه در این دام رفت[6]؛ اگر ما دل را بدهیم به صاحبمان، دیگر این اسباب جزئی نمی توانند کاری بکنند. هرکسی یک مقدار عبادتی وصلش می کند؛ در روایتی می فرماید: « اصل الاسلام الصلاه ؛ هرکسی با یک مقدار نماز وصل می شود پس پیدایش کنید. روزه را که به برکت ماه مبارک توفیق اجباری است که انجام می‌دهیم، البته روزه هم مراتبی دارد که ان شاءالله خدا همه مراتبش را به ما بدهد. ولی آن نمازی که سبب می شود این وصل حاصل شود آن را در خودمان ایجاد کنیم  و مقدارش را پیدا کنیم؛ یک نفر می بینی پنج رکعت باید بخواند، در روایت دارد شب که بلند می شوی برای نماز شب، پنج رکعت نماز بخوانی، دو رکعت نافله صبح، دو رکعت شفع، یک رکعت هم وتر؛ طوبی لک، تمام خیرات در آن هست. ولی بعضی ها نه، باید یازده رکعتش را بخوانند، بعضی ها نه، بیشتر باید بخوانند، با بیست رکعت وصل می شوند؛ اگر انسان با بیست رکعت وصل شود و وجه الله را ببیند بد است ؟ ارزشش را دارد، اگر دیدن وجه الله باشد که انسان هزار رکعت هم بخواند ارزش دارد؛ حالا نمی گویم هزار رکعت، ولی بالاخره تا حدی که می توانیم که می شود بخوانیم. می فرماید آن ریشه ای که سبب می شود تسلیم شوی، آنجایی که نَفست می ریزد نماز است؛ نماز نور امیرالمؤمنین(ع) است؛ آنقدر باید کیفیت و کمیت این نماز درست شود تا وجه الله یعنی امیرالمؤمنین(ع) در وجودت تجلی کند، حالا هرکس به اندازه وسعت خودش؛ بالاخره باید آستین مردانگی را بالا زد. یک نکته ای در این روایت هست و آن اینکه نفرمود معرفت افضل است و معرفت ریشه است، چرا؟ چرا رفت سراغ نماز ؟ چرا می گوید ریشه اسلام نماز است؟ شما که می گویید بالاتر از نماز معرفت است، شما که می گویید ریشه اعمال، اعمال جوانحی(قلبی) است، پس چه طور می گوید نماز اصل اسلام است؛ جوابش این است که این تازه اول راه است، این تازه می شود اصل اسلام؛ ما یک اسلام اصغر داریم، یک اسلام اوسط(اکبر)، یک اسلام اعظم؛ بعد از این ها نوبت به ایمان می رسد؛ ایمان اصغر، ایمان اکبر، ایمان اعظم؛ یعنی این ها تازه در مرتبه اسلام است؛ اسلام یعنی اعمال ظاهری و جوارحی، این ریشه اش نماز است ولی ایمان و قلب و باطن و حقیقت با معرفت درست می شود. آن چیزی که محبت را درست می کند ، ریشه نماز است می فرماید: أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي[7]، بعد می فرماید: وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَر[8]؛ پس نماز تازه مقدمه است برای رفتن؛ نماز کلید است، برای رفتن به بهشت ، وارد بهشت می شوی، کلید درِ بهشت را می دهند وارد  بهشت می شوی، حالا باید پرواز کنی، تازه باید بال و پر بگیری. در ادامه روایت می فرماید: فرع اسلام زکات است؛ تعلقات را باید دور ریخت. پول دارد ولی خمس دادن برایش سخت است ؛ می دانید چرا؟ چون فکر می کند پول برای خودش است، من فکر می کنم لباسِ من، خانة من، در صورتی که خدا از خانه و ماشین خمس هم نخواسته. همان مقدار اضافه را هم باز سختش است بدهد. نمی داند که آن خانه و ماشین هم برای خودش نیست. مثلا ده میلیون پول اضافه آورده، امسال دو میلیون از آن پول را که بدهد، حلال و زلال می شود، راه برای رفتن باز می شود، تعلقات قطع می شود. فَرعُ الاسلام الزکات؛ فرع یعنی شاخه، شعبه. می خواهی به شعبه های دین راه پیدا کنی باید تعلقاتت را ببُری. فرمود تفریح مومن سه چیز است که یکی از آنها افطاری دادن است؛ افطاری دادن یعنی انسان از تعلقاتش می بُرَد، از پول و دارایی اش می گذرد. در ادامه روایت می فرماید: آن کوهان و قلۀ اسلام کجاست؟ الجهاد فی سبیل الله، قله اش جهاد است. شب، افطارت را که نوش جان کردی، حالا به فکر جهاد باش، اولا قبل افطار در جهاد باش ولی افطار هم که کردی و نیرو گرفتی با این نیرو شروع کن به جهاد. قلۀ دین با جهاد به دست می آید و بدون آن نمی شود. درست بر عکس آن ریشه تمام گرفتاری ها، سستی و کسالت و فشالت است. در آخر این روایت می فرماید: آن چیزی که تمام درهای خیر را باز می کند روزه است. الصَّوْمُ جُنَّةٌ مِنَ النَّار[9]؛ روزه است که سپر آتش است، راه را باز می کند، پا را سَبُک می کند. یعنی مقدمه زکات دادن، روزه است، مقدمه نماز خواندن، روزه است، مقدمه جهاد، روزه است. اما در روزه ها، بالاترین و پر سود ترین روزه ها، روزه از لذات نفس است. لذات نفس را انسان روزه بگیرد. ببین چه چیز را دوست داریآن را ترک کن درروایت دارد که : امام صادق (ع) یک نوع خرمایی بود که خیلی دوست داشت، همیشه از آن خرما می گرفت پخش می کرد. امام زین العابدین (ع) در روایت دارد که: غذا می‌پخت، بو می کرد ولی نمی خورد؛ لذاست که می فرماید بهترین روزه ها روزۀ نفس است، در روایت دارد: فردی به امام زین العابدین اصرار کرد برای رفتن حج با حضرت آقا فرمودند می آیم، اما به یک شرط و آن اینکه نگویی من چه کسی هستم، تا بتوانم کارهای مردم را انجام دهم؛ چون تا مردم می فهمیدند که آقا فرزند رسول خداست خدمتشان می کردند، ولی حضرت دوست داشتند شناخته نشوند؛ امیرمومنان علی(ع) می‌فرماید: « صوم النفس عن لذات الدنیا انفع الصیام »؛ روزه نفس از لذتهای دنیوی سودمندترین روزه‌هاست[10]. از لذات آخرتی تا می توانی عشق کن و لذت ببر، ذکر بگو، نماز بخوان، روزه بگیر، قرآن بخوان، چه عشقی دارد قرآن خواندن، مخصوصا اگر انسان بتواند قران را در حالت ایستاده بخواند. لذات آخرتی را یاد بده به خودت ولی لذات دنیایی را تا می توانی قطع کن. می فرماید: صوم القلب خیر من صیام اللسان؛ روزه قلب از روزه زبان بالاتر است. چون قلب درست شود، چشم و دست و گوش و تمام اعضاء و جوارح درست می شوند؛ فکر باید درست شود بالاتر از فکر، قلب باید درست شود. حال چگونه فکر و قلب درست می شود ؟ راه درست شدن فکر، طهارت است، وضوی دائم و ذکردائم قلب را باید چگونه درست کرد؟ راه درست شدن قلب بریدن تعلقات و گریه برای خدای تعالی و اهل بیت است. برای همین است که در روایت می فرماید: بزرگترین و زیباترین و محبوب ترین قطره در عالم، قطرۀ اشکی است که در دل شب از خوف و عشق خدا ریخته شود. تعلق برای اینکه بریده شود، راهش گریه است. در ادامه روایت می فرماید: و صوم اللسان خیر من صیام البطن؛ و روزه زبان بهتر از روزه شکم است. زبانت را حفظ کنی از شکم بالاتر است. مَنْ صَامَ شَهْرَ رَمَضَانَ فِي إِنْصَاتٍ وَ سُكُونٍ وَ كَفَّ سَمْعَهُ وَ بَصَرَهُ وَ لِسَانَهُ مِنَ اَلْكَذِبِ وَ اَلْحَرَامِ وَ اَلْغَيْبَةِ وَ اَلْأَذَى قُرِّبَ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ حَتَّى تَمَسَّ رُكْبَتَيْهِ رُكْبَةُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اَلرَّحْمَنِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ .[11]؛ برای عشق خدا نه برای ریا و دنیا- گوشش را مواظبت کند، هرچیزی را گوش ندهد، اگر هم غیبتی شد تذکر دهد ما معمولا یاد گرفته ایم غیبت را می شنویم، یک جمله بگو، از کجا می دانی، شاید خلاف این باشد، شاید مقامش از من و تو بالاتر باشد، همین پاکش می کند. ما معمولا شهوت شنیدن داریم، اتفاقا این شهوت شنیدن خیلی خوب است ولی ای کاش بیاییم جهتمان را عوض کنیم؛ در روایت دارد: شیعتنا مفهّمون محدّثون؛ شیعیان ما از عالم بالا می شنوند نه این گوش ظاهری. وَ كَفَّ سَمْعَهُ؛ ما باید مسلط بشویم به گوش، مسلط نیستیم، یعنی رها کرده ایم گوشمان را. نه تنها خودمان غیبت نکنیم بلکه تا شخصی غیبت می کند یک جوری رد غیبت کنیم؛ بگوییم از کجا معلوم شاید او خیلی مقامش بالاست تو نمی دانی . وَ بَصَرَهُ؛ چشمش را حفظ کند، دیروز عرض شد که چند چیز است که روزه دار با آن افطار می کند ، که یکی از آنها نگاه شهوت آلود است. مرحوم میرزا اسماعیل دولابی می‌گفت: این تلویزیون خَر دجال است، راست هم می گفت، خوب این خر دجال ما را سوار خودش کرده، ما سوار او شده ایم یا او سوار ما شده، هردویش هم بد است چه او سوار ما چه ما سوار او، بالاخره دارد به جهنم می بردمان. خیلی از این چیزهایی که ما فکر می کنیم حلال است و می گوییم خوشمان می آید مشکل دارد فرمود پرسودترین روزه ها این است که لذات نفس را انسان قطع کند. كَفَّ سَمْعَهُ وَ بَصَرَهُ وَ لِسَانَهُ مِنَ اَلْكَذِبِ ؛ انسان باید قدرت داشته باشیم به نفس، زبانش را حفظ کند، خدایی ناکرده با زبانش تیر نزند به قلب مردم. کسی که این چند کار را انجام دهد: روزه گوش، چشم، زبان؛ خدا روزه اش را قبول می کند و دیگر گذشته و آینده او پاک می شود. ما یک روایاتی داریم در مورد اموری که گناهان گذشته و آینده را پاک می‌کند؛ اگر کسی وارد در نور وجه الله بشود دیگر گذشته و آینده گناهانش بخشیده می شود مثلا در روایت دارد کسی برود زیر قبه امیرالمؤمنین (ع) ، تمام گناهان گذشته و آینده اش بخشیده می شود. یا نماز امیرالمؤمنین (ع)  را کسی بخواند  تمام گناهان گذشته و آینده اش بخشیده می شود،. غفر له ما تقدّم وما تأخّر. از همه بالاتر خدا ثواب صابرین را به او می دهد. یا احمد، اسم حضرت محمد بن عبدالله (ص) در آسمان احمد است در زمین محمد است. « يا اَحْمَدُ؛ عَلَيْكَ بِالصَّمْتِ فَاِنَّ اَعْمَرَ مَجْلِس قُلُوبُ الصّالِحينَ وَ الصّامِتينَ وَ اِنَّ اَخْرَبَ مَجْلِس قُلُوبُ الْمُتَكَلِمينَ بِما لا يَعْنيهِمْ »[12]؛ ملازم باش با خاموشی، آبادترین قلب ها، قلب کسانی است که کار خیر انجام می دهند ولی خاموش اند. ما همش حرف می زنیم، کار خیر هم انجام نمی دهیم! ولی اینها برعکس اند، کار خیر انجام می دهند ولی خاموش اند. و در ادامه  می فرماید: خراب ترین دل ها مال کسانی است که بیخودی حرف می‌زنند. « مَنِ اغتابَ مُسلِما أَو مُسلِمَةً لَم يَقبَلِ اللّه صَلاتَهُ وَ لا صيامَهُ أَربَعينَ يَوما وَ لَيلَةً إِلاّ أَن يَغفِرَ لَهُ صاحِبُهُ »[13]؛ هر كس از مرد يا زن مسلمانى غيبت كند، خداوند تا چهل شبانه روز نماز و روزه او را نمی‌پذيرد مگر اين كه غيبت شونده او را ببخشد. یعنی هم وضویش باطل می‌شود هم نمازش و هم روزه هایش باطل می شود آن هم نه یک روز،  بلکه چهل روز.

هفت شب از ماه مبارک رفت، ان شاءالله بتوانیم در ادامه این ماه بهتر بهره ببریم. خدا درها را باز کرده، ولی ما درهارا می‌بندیم، خدا راه ها را خوب باز کرده ولی ما هم قهاریم، اینکه درها را ببندیم.

امشب توسلمان به حضرت علی اصغر (ع) است. یک شبی این مساله را گفتم که من یقین دارم که روضه حضرت علی اصغر(ع) یک چله به انسان می دهد؛ این را یقین دارم. چون این ماجرای آیت الله حق شناس، حق بوده؛ و الا اینطور روی زبان ها نمی‌افتاد. ایشان هر گرفتاری برایش پیش می آمده به روضه خوانش می گفته روضه علی اصغر(ع) بخوان، گره هایش را با دست علی اصغر(ع) باز می کرد، گرچه عطش تمام وجود علی اصغر(ع) را گرفته بوده حتی نفس هم نمی توانست بکشد، ولی خب گره ها را با آن دست های مبارک و کوچکش باز می کند. آیت الله حق شناس کنار امام رضا(ع)، چله گرفته بود، سه شب می ماند بعد دستور می آید که باید بیایی تهران، زلزله می خواهد بیاید تهران، باید تو بیایی دعا کنی؛ کسانی هستند که به برکت آنها بلاها دفع می شود از شهر ها، یکی از آنها آیت الله حق شناس بوده. می گویند ماموریت داری بیایی تهران، می گوید خدا من مریضی خودم را چه کنم؟ ندا می آید آمیرز عبدالکریم چرا روضه علی اصغر نمی خوانی…

[1] –  روزه داری دل از این که در اندیشه گناهان باشد بالاتر از روزه گرفتن شکم از طعام است

[2] – عن الصادق (ع) : « القلب حَرَمُ الله فلا تُسکِن حَرَمَ الله غیرَ الله؛ امام صادق ع : دل حرم خداست پس در حرم خدا جز خدا را جای مده »

جامع الاخبار، ص518

[3] – غرر الحكم ص 176

[4] – سعدی

[5] – امام رضا ع: «احسن الظن بالله، فان الله عزّوجّل يقول: انا عند ظن عبدي المؤمن بي ان خيراً فخيراً و ان شراً فشراً.» نسبت به خداوند حسن ظن داشته باش، چه خداوند عزّوجّل مي‌فرمايد: من نزد حُسن ظن بنده ی مؤمنم هستم، اگر نيك باشد، نيك و اگر بد باشد، بد هستم.

 

[6] – سعدی

[7] – طه، بخشی از آیه 14

[8] – توبه، بخشی از آیه 72

[9] – من لا يحضره الفقيه – هم

[10] – تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 176

[11] – فضائل الأشهُر الثلاثة , ج 1 , ص 131

[12] – إرشاد القلوب

[13] – بحارالأنوار، ج75، ص 258

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به بحث ملحق شوید؟
نظرات خود را با ما در میان بگذارید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *