بسم الله الرحمن الرحیم

بیانات آیت الله تقوایی حفظه الله

خلاصه جلسه اخلاق چهارشنبه – 1398/09/13

 

 

اشفاق / مبدأ حرکت

یک مبدأ مهم برای ایجاد انگیزۀ الهی و رفتن به سوی خدا در وجود ما، ترس و اشفاق است. «قَالُوا إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِي أَهْلِنَا مُشْفِقين»[1]. ما از قبل در میان اهلمان، اهل ترس و خداترس بودیم. طبیعت وجودی ما از طبیعت حیوانی و ظاهری ما تبعیت می کند. انگیزه های ما معمولا الهی نیست. دعا هم می کنیم، نماز هم می خوانیم، الهی نیست؛ حیوانی است. راه خدا را هم که می رویم، انگیزۀ ما خالص نیست. در روایت مبارکه می فرماید: مردم سه دسته اند؛ یکی آنهایی که اهل ترس و خوف از خدا هستند؛ انگیزۀ اعمالشان ترس است. یکی آنهایی که اهل رجاء هستند؛ انگیزه اعمالشان امید به خدا و وعده های ثواب الهی است. یکی هم آنهایی که اهل عشق و معرفت به خدا هستند. انگیزه شان رسیدن به خود ذات اقدس حق جل و علاست. امیرالمؤمنینعلیه السلام می فرمایند: من نه برای ترس، خدا را عبادت می کنم و نه به خاطر عشق به ثواب الهی. منظور حضرت از اینکه می فرمایند من به خاطر خوف، خدا را عبادت نمی کنم این است که من عبادتم «فقط» به خاطر خوف نیست. اصل خوف را نفی نمی کند و الّا خوف اهل بیت علیهم السلام  از تمام عالم بیشتر بوده.

خوف و رجاء / کامل و مساوی

در روایت دارد، انبیاء سه دسته بوده اند؛ یک دسته اهل خوف؛ مثل حضرت یحیی که وقتی آیات قرآن را می شنید، آنقدر گریه می کرد که غش می کرد. یک دسته اهل یقین و امید؛ مثل حضرت عیسی؛ آنقدر یقین داشت که روی آب راه می رفت. در روایت دارد مقام پیغمبرانی که اهل رجاء و یقین اند از پیغمبرانی که اهل خوف اند بالاتر است؛ این خیلی خوب است، ولی در روایت دیگر می فرماید مقام ما اهل بیت از همه بالاتر است؛ خوف و رجاء ما مساویِ مساوی است. هم خوفمان کامل است، هم رجائمان. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: اگر رحمت خدا نباشد من هم جایم در جهنم است. این می شود خوف کامل. انسان بترسد و بداند که از خودش چیزی ندارد. اگر کسی بداند که چیزی از خودش ندارد، دائم ترسان است؛ می گوید خدایا من برای تو هیچ کاری نکردم.

لحاظ حیثیات / نقد منصفانه

خیلی از اشتباهات ما این است که حیثیات را لحاظ نمی کنیم. می گوییم عرفا فلاسفه را قبول ندارند، فلاسفه عرفا را. فقها هر دو را،  علمای اخلاق هر سه را! دقت نمی کنیم. حیثیات را لحاظ نمی کنیم. خیلی اوقات حقیر دولت و مجلس را نقد می کنم. اما منظورم این نیست که اینها حتماً جهنمی اند؛ بهشت و جهنم دست خداست. حقیر اشتباهات و اشکالاتشان را می گویم. مسلماً یک کارهای خوبی هم برای نظام کرده اند. ولی اشتباهاتشان هم اشتباهات فاحشی است. نمی گویم خائن است؛ ان شاء الله که نباشد! إن شاءالله که این اشتباهات را از روی بی عقلی مرتکب می شوند. این اشکالات حیثیت دارد. اینکه می گوییم فلاسفه، عرفا را قبول ندارند، نه به این معنا که مثلاً فلاسفه حضرت امام را قبول ندارند، یا حضرت آقا  را که به عرفان عملی سفارش می کند، قبول ندارند. نخیر؛ معنایش این نیست. معنایش این است که در مسائل علمی، فلسفی و عرفانی اختلافاتی با هم دارند. باید حواسمان را جمع کنیم، همینطور همه چیز را ضایع نکنیم. الان آقای مکارم شیرازی بیشتر اهل فقه است؛ اهل عرفان به آن معنای اصطلاحی اش نیست. خدا رحمت کند حضرت امام خمینی اهل فلسفه و عرفان بود، اهل فقه و اصول هم بود؛ آیا می توان گفت آقای مکارم امام را قبول ندارد؟! کی گفته؟ آقای مکارم، امام خمینی را همه چیز خودش می داند.

جمهوری اسلامی / حرف اوّل

ما در زمان شاه چیزی نداشتیم. چیزهایی که می گویند همه اش دروغ است. یک مرغ نداشتند جلوی مهمان بگذارند. تلویزیون ما دو تا کانال بیشتر نداشت. مترو نداشتیم؛ شصت، هفتاد سال بود که اروپا مترو داشت. این ملعون ها همۀ پول ها را در جیب خودشان و آمریکا و انگلیس می ریختند. تمام سلاح های ما آمریکایی بود، ولی در اختیار ژنرال های آمریکا بود. از خودمان استقلالی نداشتیم. شاه مثل نوکر دست به سینه جلوی کارتر رئیس جمهور آمریکا می ایستاد. پهلوی ها ایران را از بین بردند. قاجار هم همینطور.آذربایجان، ارمنستان، تاجیکستان و بحرین را دادند رفت! گازمان را می دادند به شوروی. نفتمان را می دادند به انگلیس و آمریکا. جمهوری اسلانی آمد، وضعیت را عوض کرد. الآن موشک ها، پهپادها و زیردریایی های ما در دنیا نظیر ندارد. الان ایران در صنایع «های تِک»[2] کم کم دارد حرف اول را می زند. آمریکا قدرت رقابت با ما را ندارد. به همین خاطر جرأت ندارند به ایران تعرض کنند.

نماز جمعه / عرفان واقعی

اگر شب های جمعه خدا لطف کند زیارتی برویم، عبادتی داشته باشیم، نباید نماز جمعه مان ترک شود. انسان باید نماز جمعه اش را برود. این غلط است که انسان شب بیدار بماند، ولی فردا نماز جمعه را نرود. قدیم شب های جمعه بعضی از افراد بودند که می آمدند تا سحر با ما سینه می زدند ولی برای نماز صبح می گرفتند می خوابیدند. به نظر من این به درد نمی خورد. این چه عرفانی است؟ خوب نیست انسان حوزوی باشد، اما نماز جمعه ای نباشد؟

ضعف جسمی / غلبه شیطان

در عین اینکه باید راهمان راه باطن و حقیقت باشد، باید به فکر بدنمان هم باشیم؛ برای خدا، برای تجلی خدا. آنهایی که می بینند حافظه شان ضعیف است باید به فکر حافظه شان باشند. همین حافظه در وصل به خدا و عدم غفلت تأثیر دارد. یکی از دلایل اینکه شیطان بر ما غلبه می کند همین ضعف جسمی است. منظورم از ضعف جسمی این نیست که انسان فقط بخورد و بخوابد، نه. ولی طبابت داشته باشیم. امام رضا علیه السلام می فرمایند: من سر سفره ای که سبزی نباشد نمی نشینم. ما مریض می شویم به این خاطر است که اینها را رعایت نمی کنیم. بعضی از بزرگان می گویند روایات در باب خوراکی ها ضعیف است. ولی حقیر این را قبول ندارم. اینطور نیست که همه روایات ضعیف باشد. آیت الله ری شهری یک کتاب دو جلدی نوشته به نام طب اسلامی. کتاب بسیار خوبی است. خوب است همه تان داشته باشید. ایشان احادیث را بررسی کرده. از طرفی علما در احکام مستحب و احکام وضعی از احادیث ضعیف هم استفاده می کنند. احادیث «مَن بَلَغ»[3] ضعف احادیث را جبران کرده. در روایت است، اگر کسی با غذا ریحان کوهی بخورد، دیگر باکی نداشته باشد چه می خورد.

اسپند / نظافت / مدیریت خانه

 خواهش من از خواهران این است، طب اسلامی را در زندگی تان پیاده کنید. مردان قدرتش را ندارند. امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید: مرد باید به سلیقۀ خانواده اش غذا بخورد؛ ببیند خانواده اش چه می خواهند، همان را بگیرد. خانم ها محور و مدیر خانه هستند؛ بهداشت خانواده ها را اسلامی کنند. هم می توانند زندگی معنوی شان را تغییر دهند، هم زندگی مادی را. بسیاری از مشکلاتی که ما داریم، به خاطر چیزهای کوچک است. حقیر یادم نمی رود، قدیم در خانه ما عود ترک نمی شد. روزی دو، سه بار عود می سوزاندم. از امام رضا علیه السلام روایت است که عود بسوزانید. یا اسپند؛ در روایت آمده در زیر هر دانۀ اسپند یک فرشته است؛ تمام شیاطین را از خانه بیرون می کند؛ خانه را بهداشتی می کند؛ ملائکه را به سمت پایین نازل می کند. ما اصلاً به اینها توجه نداریم. خیلی از مریضی های ما اثر شیاطین و اجنه ای است که در خانه های ما هستند. خب راه اینها را گفته اند؛ یک راهش این است که در خانه عطر و عود استفاده کنید. اسپند استفاده کنید. تمیزی و نظافت را رعایت کنید. بهداشت بدن و بهداشت خانه خیلی اهمیت دارد. ملائکه را در خانه تان جلب کنید، چگونه؟ در خانه قرآن بخوانید، ملائکه می آیند. بالاخره اینها روایات ماست و اهمیت دارد. اینها مقدمه است برای آن سیر و سلوکی که عرفا می فرمایند.

برنامه دشمن /  نماینده وابسته

نمایندگان مجلس شورای اسلامی باید در مقابل ولی فقیه تواضع داشته باشند. وقتی ولی فقیه می گوید 2030 سرباز انگلیسی درست می کند، بگویند ما هم آن را تصویب نمی کنیم. منیّت و عُجب را کنار بگذارند. بالاخره چه کسانی این قوانین را نوشته اند؟ اینها را نوشته اند برای اینکه ما را خام کنند؛ برای اینکه ما را نابود کنند. خودشان هم به آن عمل نمی کنند! اینها برای ما برنامه دارند، آن وقت شما می آیید همینطوری همه اش را تصویب می کنید؟! این به خاطر این است که خوف ندارند. این به خاطر این است که گرفتار منیّت اند؛ خودشان را در مقابل رهبر عالِم می بینند؛ حکمشان را از حکم ولایت جدا می بینند. ما نباید حکممان را از حکم ولایت جدا کنیم. حتی مراجع هم نباید حکمشان را از حکم ولی فقیه جدا کنند. حکم حکومت بر همه واجب است؛ مجتهد باشی یا نباشی؛ عالم باشی یا نباشی.

علامت عاشقی / نوکری

ما باید خوفمان در حد اعلا باشد. رجائمان هم در حد اعلا باشد. بگویم خدایا درست است که عملی ندارم، درست است که گناهان تمام عالم به خاطر من است، درست است که «نَفْسی بِجِنایَتِها»؛ نَفْس من جنایتکار است، ولی امید و یقین دارم به خدا، که حتما مرا مورد عفو قرار می دهد. آن خوف، مرا به یأس نمی کشاند. از رحمت خدا مأیوس نمی شوم. با دو بال حرکت می کنم. کسی که می گوید فقط راه عشق، راه عشقش هم الکی است. عشق و محبّت علامت دارد؛ علامت محبّت نوکری است. اگر واقعاً محبت داری، چرا نوکری خدا را نمی کنی؟ چرا عبد نیستی. چرا کارهایت مو به مو مطابق دستورات خدا نیست؟ اوامر و نواهی خدا ناموس خداست. امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: بالاترین ریاضت ها تشرع به دین است. کسی که عاشق است کوچکترین عملی که می خواهد انجام دهد می ترسد، مبادا از خدا دور شود؛ مبادا این مکروه را انجام دهد، بعد مرتکب حرام شود. خب انسان از تخم مرغ دزدی به شتر دزدی می رسد. مگر غیر از این است؟

غلبه بر نَفْس / اعمال کوچک را کم نشمرید

یکی از راه های غلبه بر نَفْس این است که سه مرتبه موقع غروب و سه مرتبه هم موقع صبح بگویید: «سُبْحانَ اللهِ مِلأَ المیزانِ وَ مُنْتَهیَ الْحِلْمِ وَ مَبْلَغَ الرِّضا وَزِنَةَ الْعَرْش». حالا  اگر ما باشیم می گوییم ای بابا این حرف ها چیست؟ رهایش کن، حال داری! ولی اگر رجاء داشته باشیم، می گوییم شاید همین سبب شود، بر نَفْس غلبه کنم؛ بتوانم نماز شبم را بخوانم. چرا از نماز شب محرومیم؟ چرا نمی توانیم مناجات کنیم؟ برای اینکه نَفْس ما غالب است. بگویم: خدایا من به امید اینکه نَفْس ملعونم را قربانی کنم، ولو این عمل در ظاهر کوچک است اما حتما انجامش می دهم به امید اینکه برسم. امید کار را درست می کند. همین را که انجام دهی خدا توفیق کار دیگر را هم به تو می دهد. دوباره توفیق یک کار دیگر را.  دستورات خدا را کم نشمرید.

مسجد / رفیق راه / استاد

سفارش من به شما این است؛ نماز جماعت صبح، ظهر و شبتان را ترک نکنید؛ حتی خواهران. با اینکه خواهران بهتر است نمازشان را در خانه بخوانند. همۀ علما می گویند مستحب است خانمها در خانه نماز بخوانند. البته مقام معظم رهبری و خیلی از علما می گویند اینطور نیست که در مسجد هم مستحب نباشد، اینکه مستحب است خانم ها در خانه نماز بخوانند، نافی استحباب در مسجد نیست. مسجد هشت چیز به انسان می دهد؛ یکی رفیق راه. ما فکر کرده ایم رفیق راه یک نفر است که باید برویم در کوه ها بگردیم پیدایش کنیم! نه بابا، می آیی در جماعت، همه رفیقت هستند. همه به هم عشق دارند. رفیق راه به این خوبی. آن هم نه یکی و دو تا. دوم اینکه استاد به شما می دهند. مسجد را ترک نکنی، استادت را پیدا می کنی. مسجد و جماعت عجیب در زندگی انسان، معجزه می کند. یک رکعت نماز جماعت مثل این است که چهل سال عبادت کرده باشی. می گوید اگر تمام آسمان ها و زمین ها، ملائکه و اجنه نویسنده شوند، دریاها مرکب شوند، برگ ها کاغذ شوند، نمی توانند ثواب یک رکعت نماز جماعت ده نفره را بنویسند. ما آن را کوچک می شمریم. می گوییم حالا صبح است اشکال ندارد. معمولاً صبح ها مساجد خالی است. باور کنید همان سلام آخر نماز را هم اگر می رسی بیا مسجد. رجاء یعنی این؛ کوچکترین عملی را در راه خدا کوچک نشمرید. شاید همان نظر امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را جلب کند.از امیرالمؤمنین علیه السلام پرسیدند فاصلۀ ما تا خدا چه قدر است؟ فرمود یک «لا اله الا الله» مخلصاً.

دعای عهد / نفَس امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در آن دستورالعمل سفارش می کنند به نافله، جامعه و عاشورا. این سه تا را داشته باشید، تمام اسماء و صفات خدا از ناحیه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف به ما عنایت می شود. این نصیحت را از من در گوشتان داشته باشید. اگر اهل سیر و سلوک هستید این را بدانید، اگر نَفَس امام زمان در نَفَستان بیاید، هم جامعه می آید، هم نافله و هم عاشورا. همه چیز از نَفَس اهل بیت است. لذا دعای عهدتان را فراموش نکنید. عهدتان با امام زمان را فراموش نکنید. ما معمولاً پیمانمان را می شکنیم، ولی اگر هم شکستید به امام زمانتان پشت نکنید؛ خدا به دلتان نگاه می کند.

[1] –  سورۀ طور، آیۀ 26

[2] –  صنایع High-Tech؛ صنایع پیشرفته

یعنی تکنولوژی‌هایی که سرعت تحول بالائی دارند. گاهی اوقات عمر این تکنولوژی‌ها به کمتر از یک سال می‌رسد. در صورتی‌که در تکنولوژی‌های سنتی، متوسط عمر، بیش از ۱۰ سال است.

[3] –  عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ بَلَغَهُ عَنِ النَّبِيِّ ص شَيْ‌ءٌ مِنَ الثَّوَابِ فَعَمِلَهُ كَانَ أَجْرُ ذَلِكَ لَهُ وَ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَمْ يَقُلْهُ‌.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به بحث ملحق شوید؟
نظرات خود را با ما در میان بگذارید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *