بسم الله الرحمن الرحیم

بیانات حضرت آیت الله تقوایی حفظه الله تعالی
چهارشنبه 1398/03/01 – خلاصه شب هفدهم ماه مبارک رمضان 1440

مراتب ایمان

مرتبۀ ایمان را  بیان می کند . قبلاً یک روایتی را خواندیم که ایمان ده درجه داشت؛ در روایتی دیگر آقا فرمودند: ایمان ده درجه دارد و مسلمان ده درجه ایمان را دارد؛ ما آن ده درجه را قبلاً گفتیم. اتفاقاً همین چهار تا هم در آن ده تا هست. اولین درجۀ ایمان خود اسلام است. اسلام یعنی چه؟ اسلام یعنی تسلیم. منتها طبق روایت مبارکه تسلیم اولین درجۀ ایمان است ،  تسلیم خودش مراتب داد. مثلاً یک مرتبه اش اسلام اصغر است.

قصۀ تعداد رکعات نماز

ما در روایت داریم که پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم در یک رکعت نماز به معراج  رفتند و کار تمام شد. یعنی یک رکعت نماز کافی است برای تمام دنیا و آخرت. عرفا می گویند اگر در تمام عمرت یک سجده واقعی برای خدا انجام دهی، همه چیز به شما می دهند. اصلِ نماز یک رکعت بوده، منتها خدا دید ما از پس آن برنمی آییم نماز را دو رکعت قرار داد . بعد هم آن دو رکعت شد ما «فَرَضَ الله»، باز دید ما از پس آن برنمی آییم، دو رکعت هم در زمان پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم به آن اضافه شد، «ما فَرَضَ النَّبی»، شد چهار رکعت. بعد برد بالا، شد هفده رکعت. بعد دید نه، اینها وضعشان خراب تر از این حرف هاست، گفت 51 رکعت؛ نافله ها را درست کرد. لذا در روایت دارد نافله ها، نقصان فرائض را برطرف می کند.  زمانی که پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم از معراج پایین آمد در راه حضرت موسی را دید، حضرت موسی گفت: یا رسول الله امّت تو، کجا می توانند پنجاه و یک رکعت نماز بخوانند؟! برو تخفیف بگیر. خلاصه پیغمبر رفت بالا از خدا تخفیف گرفت. مثلاً شد سی رکعت. دوباره موسی گفت من این امّت را می شناسم که چقدر تنبل  هستند! برو یک مقدار دیگر تخفیف بگیر. خلاصه آنقدر آمد تا هفده رکعتش کرد.

بالاترین اذکار چیست؟

        در روایت مبارکه می فرماید: صلوات بالاترین اذکار است. روی چه حسابی؟ این خودش سِرّ است. می گوید «اللهم صل و سلم علی رسول الله و آله الاطهار». چگونه می شود که مقام آن از «لا اله الا الله» و «الحمد لله» و «الله اکبر» بالاتر می رود؟ شعار دین اسلام «الله اکبر» است. چون در انبیاء قبلی توحید صفاتی بوده، قرب نوافل بوده، اما توحید ذاتی به صورت تمکین، فقط برای چهارده معصوم علیهم السلام است. این معنایش یعنی «الله اکبر»  که همان توحید ذاتی و شعار اسلام است. یعنی انسان به یک جایی برسد که خود ذات اقدس حق جل و علا در او تجلی کند. (به لفظ «تجلی» دقت شود؛ چون هیچ کس به «ذات» دسترسی ندارد). این را امیرالمؤمنین علیه السلام تمکیناً داشت؛ چهارده معصوم علیهم السلام تثبیتاً داشتند. لذا وجود مقدس امیرالمؤمنین و پیغمبر اکرم صلوة الله علیهما این ذوات مقدسه می فرمایند: «مَنْ رآنی فَقَد رَأَی الله[2]». حضرت موسی این را نگفت؛ حضرت عیسی نمی تواند بگوید. یعنی آینۀ تمام نما امیرالمؤمنینعلیه السلام است؛ چهارده معصوم علیهم السلام هستند. در زیارت رجبیه می فرماید: «لاَ فَرْقَ بَيْنَكَ وَ بَيْنَهَا إِلاَّ أَنَّهُمْ عِبَادُك». خدایا این ذوات مقدسه کسانی هستند که بین اینها و ذات اقدس حق جل و علا هیچ فرقی نیست، الاّ اینکه شما خدایی و اینها عبد هستند؛ یعنی در مقابل خدا هیچ چیزی ندارند اما تمام اسماء و صفات خدا در وجودشان تجلی کرده. پس گفتیم که «الله اکبر» شعار اسلام است. توحید ذاتی یعنی: تجلی اسماء و صفات ذاتی خدا. اسماء و صفات ذاتی یعنی: اسماء و صفاتی که اطلاق محض است؛ تمام کمالات در آنها تجلی کرده و تعیّن خاصی نیست؛ فقط مظهر حیات و مظهر علم نیستند؛ فقط عبدالعلیم نیستند. بعضی ها عبدالعلیم هستند؛ و فقط دنبال علم می روند؛ خوب است ولی عالی نیست. بعضی ها عبدالقدیر هستند؛ فقط دنبال قدرت می روند؛آن هم خوب است ولی کامل نیست. بعضی ها عبدالجبار هستند، بعضی ها عبدالحکیم هستند. همۀ اینها خوب است. اما «لاَ فَرْقَ بَيْنَكَ وَ بَيْنَهَا إِلاَّ أَنَّهُمْ عِبَادُك». یعنی اسماء و صفات ذاتی خدا در آنها تجلی کرده؛ ولی هیچ تعیّنی ندارند. چه قدر زیباست. «الله اکبر» بالاترین اذکار است؛ از «الحمدلله» از «لا اله الا الله» از «سبحان الله» بالاتر هست از یک جهتی، اما باز هم صلوات بر محمد و آل محمد بالاتر است. چرا؟ چون اولاً اینکه می گویید «اللهم»؛ «الله» اسم ذاتی هست که جامع تمام اسماء و صفات خداست. پس عالم الوهیت در «الله» است. پس وقتی شما می گویید «الله»، هم «لا اله الا الله» می شود، هم «الله اکبر»، هم «سبحان الله»، هم «الحمدلله». تمام اسماء و صفات در این هست. چه اسم زیبایی است «الله». خدایا ما را با خودت انس بده. این «الله»، عالم الوهیت، تمام اسماء و صفات  در آن هست، اما «الله اکبر» فقط «الله اکبر» است؛ «لا اله الا الله» فقط «لا اله الا الله» است؛ «سبحان الله» فقط «سبحان الله» است؛ «الحمدلله» فقط «الحمدلله» است؛ تعین دارد؛ ولی «الله» دیگر رنگ دیگری ندارد؛ تعیّن ندارد. «صِبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَه[3]». چه کسی می تواند بالاتر از رنگ خدایی بگیرد؟ در روایت مبارکه فرمود: سه چیز است که چیزی با آن ها در عالم برابری نمی کند؛ یکی اسم مقدسه «الله». «كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا[4]». پس «اللهم» در صلوات همه چیز است.

 فرق «صَلّ» با «سَلِّم» چیست؟

        «صَلّ و سَلِّم». این «صَلّ» با «سَلِّم» چه فرقی دارد؟ صلوات بر پیغمبر و اهل پیغمبر با سلام بر پیغمبر و اهل پیغمبر چه فرقی  دارند؟ مثل فرق رحمان و رحیم است در«بسم الله الرحمن الرحیم». همانا رحمان، رحمت رحمانی خداست و مساوی با ذات اقدس حق جل و علاست. لذا آقایان رحمان را اسم ذات اطلاقی می دانند. «صَلّ» صلوات ،درود و رحمت متصل قلبی است. درود و رحمت متصل قلبی رحمتی است که تمام عالم را پر کرده. در این «صَلّ» همه چیز هست. پس در «الله» همه چیز هست. «صَلّ» یعنی رحمت رحمانیه؛ یعنی رحمت متصل قلبی. سلام یعنی منفصل. و رحیم از اسماء مقابل است یعنی مقابل دارد؛ مقابلش غضب است؛ غضب خدا، جلال خدا. لذا منفصل است؛ گاهی رحمتش هست و گاهی نیست. دیده اید ما چپ می کنیم و گاهی به  چپ می زنیم، گاهی راست؟ برای همین است.

افراط و تفریط / مؤمن قوی

        امیرالمؤمنینعلیه السلام می فرمایند: «الْيَمِينُ وَ الشِّمَالُ مَضَلَّةٌ وَ الطَّرِيقُ الْوُسْطَى هِيَ الْجَادَّةُ[5]». بابا جان افراط و تفریط نکنید. خدا رحمت کند یکی از علما را که، سه سال روزه گرفته و به خودش فشار آورده بود، در نتیجه زخم معده گرفته و روزه واجبش را هم چندین سال نمی توانست بگیرد. سید علی آقای قاضی به او گفته بود قبل از اینکه شاگرد من بشوی باید یک دوره بروی ورزش کنی و سر حال بیایی. سید علی آقای قاضی در عین اینکه خیلی مرد روحانی بوده به خودش هم می رسیده. مرکب دو جهت باید داشته باشد؛ نفست را باید ضعیف و روحت را باید قوی کنی. اگر دیدی مثلاً روزه بگیری روحت هم ضعیف می شود و نماز و درس نمی توانی بخوانی، نمی خواهد روزه مستحبی بگیری. روزه برای کسی است که نمازش را از دست ندهد؛ نمازهای مستحبی اش، درس هایش، انجام وظایفش، نوکری اش از دست نرود. «إِنَّ اَللَّهَ يُحِبُّ اَلرَّجُلَ اَلْقَوِي[6]». خداوند مؤمن قوی را دوست دارد. بله من هم قبول دارم یک دفعه ممکن است انسان به جایی برسد که اصلاً آب و غذا و اینها نخواهد؛ ولی حالا که نرسیدیم بالاخره باید واقع نگر باشیم، فعلاً ما اینطور هستیم، باید بخوریم.

با انجام دو عمل می توان تمام عمر روزه گرفت

        وجود مقدس امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: اگر بخواهید، می توانید تمام عمرتان را روزه بگیرید. چطور؟ دو کار بکنید؛ یک: سحری تان را بخورید؛ دو: با آب گرم افطار کنید. این دو کار را انجام بدهید تا آخر عمر می توانید روزه بگیرید. چه قدر خوب است انسان این نصیحت امیرالمؤمنین علیه السلام را اجرا کند.

زخمم به جگر زن که دوایی نپذیرم

        یک زمان هایی باید توی سرمان بزنند. ببینید چه قدر قشنگ می گوید، معلوم است عاشق بوده؛ می گوید «زخمم به جگر زن که دوایی نپذیرم / دردی به دلم بخش که بیمار تو باشم». می گوید خدایا این سیلی هایی که به من می زنی فایده ندارد، جگرم را بسوزان. می دانید ما چرا بیمار خدا نیستیم؟ چون دلمان درد ندارد. من گاهی اوقات این یمنی ها را نگاه می کنم خوشم می آید، ولو اینکه آدم می سوزد، برای اینکه یک مقدار انسان بسوزد . انسان ببیند که خب چرا نشسته؟ دارند مردم شریف یمن و بچه های کوچک را تکه تکه می کنند، خواب غفلت گرفته تو را! پس اگر یک دفعه دیدید خدا سیلی توی گوشتان زد اولاً بدانید که مال خودمان و گناهان خودمان است. ثانیاً همان به دردمان می خورد. من نمی گویم مریض شدیم دکتر نرویم ولی اگر شدی بگو خدایا شکرت، من بدون این معلوم می شود خوب نمی شدم. «اگر با ما نبودش هیچ میلی، چرا ظرف مرا بشکست لیلی؟». لذا ناراحت نباشید.

یَد جمال و جلال / تجلی عالم الوهیت

        «اللهم صَلّ و سَلِّم»؛ این «سَلِّم» درود منفصل است؛ آن «صَلّ» متصل است. هر دو هم لازم است. یَد جمال و یَد جلال، هردوی آنها برای ساختن ما واجب است. رحمت رحیمیه که مقابلش غضب است، می گوید «قَلبُ المؤمن بَین إِصبَعينِ‌ مِن‌ أصابِعِ‌ الرحمن[7]‌». دو دست جمال و جلال خداست. گاهی اوقات باید با نوازش ما را بالا ببرند؛ لذا در روایت دارد که خدا می داند که چه کسی را ثروتمند کند و چه کسی را فقیر کند. به چه کسی گرفتاری دهد و از چه کسی رفع گرفتاری کند. بعد می گوید «صَلّ و سَلِّم». بر پیغمبر و اهل بیت پیغمبر. پیغمبر و اهل بیت پیغمبر که خودشان وجه الله هستند، پس اینها می رسد به دامنشان یعنی ما. یعنی شما از خدا می خواهی که خدایا رحمت رحمانیه و رحیمیه خودت را به طفیل وجود مقدس و نور و کرم اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام به تمام دنیا واصل کن، عالم الوهیت را در تمام دنیا متجلی کن. لذا در روایت مبارکه دارد شبهای جمعه علم اهل بیت زیاد می شود. اهل بیت که همه چیز را می دانند، پس شب جمعه علمشان زیاد می شود یعنی چه؟! یعنی علم من و شما زیاد می شود؛ آنها که همه چیز را می دانند. در نتیجه صلوات بر محمد و آل محمد از همۀ اذکار بالاتر است؛ چون در آن هم عالم الوهیت هست، هم عالم مُلک هست، هم عالم ملکوت هست، هم دعا هست، هم ذکر هست، هم تمام خصوصیات و اشیاء و کمالاتی که در عالم هست، در صلوات هست.

بروز عالم الوهیت

        در روایت مبارکه دارد کسی که بر اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام صلوات می فرستد تمام عالم، ماهیان دریا، جانوران جنگل، همه به او صلوات می فرستند. یعنی با صلوات تمام منافذ عالم به سوی خدا باز می شود. برای همین است که از «لا اله الا الله» بالاتر است. «لا اله الا الله» فقط عالم الوهیت است. تجلی عالم الوهیت به تنهایی کافی نیست؛ باید بروز پیدا کند. با چه چیزی بروز پیدا می کند؟ با شیعه. صلوات پای تمام عالم را به عالم الوهیت می کشد. برای همین است مقامش از اذکار دیگر بالاتر است. لذا مقام معظم رهبری روحی فداه نظرشان این است که اگر شما در ذکر رکوع و سجده فقط صلوات بفرستی کافی است. جای سبحان الله را می گیرد؛ جای سبحان ربی العظیم و بحمده را می گیرد. اصلاً بالاترهم هست. اگر می خواهید نمازتان نماز شود اولاً به جماعت بخوانید، ثانیاً در رکوع صلوات بفرستید، در سجده صلوات بفرستید، در قنوت صلوات بفرستید.

[1] – کافی، ج 2، ص 51

[2] –  بحارالانوار، باب 45

هرکس مرا ببیند خدا را دیده است.

البته با توجه به ادامۀ حدیث، معنی دیگر حدیث شریف چنین است: هر کس مرا (در خواب) ببیند، رؤیای صادقه دیده و واقعاً مرا دیده، زیرا شیطان نمی‌تواند به صورت من درآید: «من رأنی فقد رأی الله فإن الشیطان لایتـراءی بی».

[3] –  سورۀ بقره، بخشی از آیۀ 138

[4] –  سورۀ توبه، بخشی از آیۀ 40

[5] –  خطبۀ 16 نهج البلاغه

[6] –  بحارالانوار، ج 61، ص 184

[7] –  بحار الأنوار، ج‌67، ص40

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به بحث ملحق شوید؟
نظرات خود را با ما در میان بگذارید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *